و نصارى كه مختلف الكلمه‌اند خبر مىدهد بقوله * ( وَتَقَطَّعُوا ) * و ببريدند و پاره پاره كردند مردمان يعنى يهود و نصارى * ( أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ ) * كار دين خود در ميان خود يعنى فرقه فرقه شدند و هر فرقه مذهبى را منقطع ساختند از براى خود و اختيار آن گروه و تكفير فرقهء ديگر نمودند كما قال وَقالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصارى عَلى شَيْءٍ وَقالَتِ النَّصارى لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلى شَيْءٍ پس توعد فرق مختلفه مينمايد به آنكه * ( كُلٌّ ) * همهء اين فرقهاى متجزيه * ( إِلَيْنا راجِعُونَ ) * بسوى ما باز گردندگانند و ما ايشان را فرا خور اعمال ايشان پاداش خواهيم داد و بدانكه سوق كلام مقتضى تقطعتم است تا موافق كلام سابق باشد در خطاب ليكن او سبحانه از خطاب بغيبة التفات فرموده به جهت اظهار كردن بر غير ايشان از اهل اسلام كه ايشان متفرق شدند در دين و بقبح فعل خود امر دين را متقطع و متفرق ساختند پس ملخص معنى آنست كه اى اهل اسلام به بينيد عمل قبيح اهل كتاب را و عظم فظاعت ايشان را در دين خدا كه متقطع و متجزى گردانيدند امر دين خود را كه حقتعالى بتبعيت آن امر كرده بود و در آن اختلاف نموده هر گروهى از ايشان شقى ديگر اختيار كردند كه بر خلاف شق گروه ديگر بود و حقتعالى روز قيامت همه را به جهت اين جزا و سزا خواهد داد * ( فَمَنْ يَعْمَلْ ) * پس هر كه بكند * ( مِنَ الصَّالِحاتِ ) * از عملهاى شايسته و كردارهاى بايسته چون صلهء رحم و معونت ضعيف و نصرت مظلوم و تنفيس از مكروب و غير آن از طاعات بدينه و ماليه * ( وَهُوَ مُؤْمِنٌ ) * و حال آنكه او گرويده باشد به خدا و رسول چه ايمان شرط است در ثواب يافتن بر فعل طاعات * ( فَلا كُفْرانَ ) * پس ناسپاسى نيست * ( لِسَعْيِه ) * مر شتافتن او را بفعل خيرات يعنى كردار او ضايع نشود بلكه مشكور گردد و بموقع قبول افتد كفران مستعار است از براى منع ثواب و حرمان از آن چنان كه شكر مستعار است براى اعطاى ثواب و رسيدن به آن و لهذا حق تعالى را شكور ميگويند يعنى معطى ثواب و جزاى نفى كفران بعنوان نفى جنس جهت آنست كه آن ابلغست از اين كه گويد فلا تكفر سعيه چه معنى آن راجعست به اينكه عمل آن به هيچ وجهى از وجوه ضايع نخواهد بود و نيز به جهت تاكيد و مبالغه در آن ميفرمايد كه * ( وَإِنَّا لَه كاتِبُونَ ) * و بدرستى كه ما مر سعى او را نويسنده‌ايم يعنى اثبات كنندهء ان در صحايف اعمال مراد انست كه فرشتگان بفرمودهء ما ثبت كنندگانند در صحيفهء اعمال پس هيچ چيز از آن ضايع نگردد چه هر چه ما ثبت كنندهء ان باشيم رقم تضييع بر آن كشيده نشود و صاحب ان بر ان مثاب و مشكور گردد و گويند كاتبون از كتبه مشتق است كه بمعنى ضم رجالست برجال يعنى ما جمع كننده و ضم نمايندگان همهء اعمال ايشانيم تا جزاى هر يك از آن را به صاحب آن برسانيم بر وجه اوفر و اكمل و نعم ما قيل شعر